Antykomunistyczne podziemie

Prof. Andrzej Paczkowski, historyk, przewodniczący Rady IPN, o zmasowanej militarnej akcji władz komunistycznych przeciwko niepodległościowemu podziemiu.

Zbigniew Gluza, prezes Fundacji Ośrodka KARTA, o zbieraniu świadectw od żyjących jeszcze Żołnierzy Wyklętych i zrozumieniu, w jakiej sytuacji była Polska i Polacy w latach stalinizmu.

Żołnierze polskiego podziemia antykomunistycznego – ich działalność miała zostać zdławiona tuż po wkroczeniu Armii Czerwonej na ziemie polskie. Poddawani nieustającym represjom, oskarżani przez aparat propagandy - nie poddali się. Ich cicha wojna trwała od 1944 do 1963 roku, kiedy to śmierć poniósł ostatni z walczących, Józef Franczak ”Lalek”.

Odwet, 1945/1946

Kpt. Zdzisław Broński "Uskok”:
W początkach 1946 roku było sporo wpadek wśród członków WiN-u w okręgu oraz w obwodach. Aresztowani zostali "Jung” [kpt. Roman Jezior], "Woda” [ppor. Kazimierz Zawada] i inni. Kontakty się porwały i każdy zaczął pracować na własnym podwórku. [...] A warunki stawały się coraz cięższe. Przez amnestię i ślepe aresztowania komuniści zyskiwali jednak z czasem materiały rzeczowe i wnikali swoimi mackami w miejsca dla nas groźne. [...]
Mimo to partyzantka działała. Na terenie gminy Ludwin poturbowaliśmy oddział KBW, egzekwujący zboże oraz inwentarz gospodarczy. Pięciu rabusiów zostało zabitych i trochę broni dostało się w nasze ręce.
Powiat lubartowski, styczeń 1946

Z artykułu w "Polsce Zbrojnej”:
Od paru dni na terenie województwa białostockiego przeprowadzana jest akcja wojskowa, zmierzająca do likwidacji band. Działają cztery sądy doraźne, które wyrokują w ciągu 24 godzin. Wyrok zostaje natychmiast wykonany.
W pierwszych dniach akcji na terenie powiatu łomżyńskiego schwytano bandę, składającą się z 30 uzbrojonych zbirów. Odebrano 4 erkaemy, 15 automatów, 11 karabinów i granaty. W czasie próby ucieczki herszt bandy został zastrzelony.
Władze Bezpieczeństwa wpadły na trop bandy, która spaliła wsie w gminie Kleszczele. Banda częściowo rozproszyła się, jednakże główne siły bandytów zostały otoczone.
Warszawa, 14 lutego 1946